Göç Hukuku · Türkiye
Türkiye'de İkamet İzinleri
Türkiye'de vize veya vize muafiyeti süresini aşan bir süre kalmak isteyen yabancıların, kural olarak ikamet izni alması gerekir. İkamet izinleri 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile düzenlenir ve Göç İdaresi Başkanlığı ile il göç idaresi müdürlükleri tarafından yürütülür. Biz, ikamet izni türünün belirlenmesinden başvuru dosyasının hazırlanmasına, uzatma işlemlerinden ret kararlarına karşı başvurulacak hukuki yollara kadar sürecin her aşamasında yabancı müvekkillerimize ve onları istihdam eden şirketlere hukuki destek veriyoruz.
İkamet izni türleri
YUKK, ikamet iznini kalış amacına göre farklı türlere ayırır. Hangi türün uygun olduğu; Türkiye'de bulunma sebebine, aile durumuna ve kalış süresine göre belirlenir. Yanlış türde yapılan başvuru, ret kararı veya ileride uzatma sorunları doğurabilir.
Uygulamada en sık karşılaşılan türler şunlardır:
- Kısa dönem ikamet izni: taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı veya iş kurma, bilimsel araştırma, turizm, tedavi gibi amaçlarla
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşının ya da ikamet izni sahibi yabancının eşi, ergin olmayan çocukları ve bağımlı ergin çocukları için
- Öğrenci ikamet izni: Türkiye'de ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek yabancılar için
- Uzun dönem ikamet izni: Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış ve kanuni şartları taşıyan yabancılar için
- İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni gibi özel durumlara yönelik türler
Başvuru: e-ikamet, randevu ve belgeler
Türkiye'de yapılan başvurular, Göç İdaresi Başkanlığının e-ikamet sistemi üzerinden çevrim içi olarak başlatılır. Form doldurulduktan sonra il göç idaresi müdürlüğünden randevu alınır ve belgeler randevu günü şahsen teslim edilir. Başvurunun olumlu sonuçlanması hâlinde ikamet izni kartı adrese gönderilir.
İstenen belgeler izin türüne göre değişir. Genel olarak pasaport, biyometrik fotoğraf, geçerli sağlık sigortası, adres bilgisi ve kalış amacını gösteren belgeler (tapu, kira sözleşmesi, öğrenci belgesi, evlilik belgesi gibi) talep edilir. Yabancı belgelerin apostil veya konsolosluk onayı ile yeminli tercüme şartları ayrıca kontrol edilmelidir.
- e-ikamet formunda verilen bilgilerin belgelerle tutarlı olması
- Sağlık sigortasının izin süresini kapsaması
- Adres kaydının güncel olması; bazı mahallelerin yabancıların ikamet başvurularına kapatılmış olabileceği
- Randevuya eksiksiz ve aslı ile birlikte gidilmesi
Uzatma ve tür değişikliği
İkamet izninin uzatılması için başvuru, izin süresi dolmadan yapılmalıdır. Uygulamada uzatma başvuruları, sürenin bitiminden önceki altmış gün içinde e-ikamet üzerinden yapılabilir. Süresinde yapılan uzatma başvurusu, değerlendirme sürecinde yabancının hukuki durumunu korur; süre geçirilmesi ise idari para cezası ve ileride giriş kısıtlaması gibi sonuçlara yol açabilir.
Kalış amacı değişen yabancılar, mevcut izin türünden başka bir türe geçiş başvurusu yapabilir. Örneğin öğrenim sonrası çalışma, evlilik veya taşınmaz edinimi hâlinde yeni durumun hangi izin türüne karşılık geldiğini önceden değerlendiriyoruz.
Ret kararları ve hukuki yollar
İkamet izni başvurusunun reddi, iznin uzatılmaması veya iptali idari işlem niteliğindedir. Bu kararlara karşı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca kural olarak tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açmadan önce idareye başvuru imkânı da değerlendirilebilir.
Ret gerekçesinin doğru okunması, yeni bir başvurunun mu yoksa dava yolunun mu daha uygun olduğunu belirler. Biz, kararı ve dosyayı inceleyerek seçenekleri ve olası sonuçlarını müvekkilimizle birlikte değerlendiriyoruz.
SSS
Sık sorulan sorular
İkamet İzinleri hakkında genel bilgiler. Kendi durumunuzu kişisel bir görüşmede gizlilik içinde değerlendiririz.
Süresi dolan ikamet izni ile Türkiye'de kalmaya devam etmek, kanuna aykırı kalış sayılır. Bu durumda çıkışta idari para cezası uygulanabilir ve aşım süresine göre Türkiye'ye giriş yasağı gündeme gelebilir. Bu nedenle uzatma başvurusunun süre dolmadan yapılması önemlidir. Süre aşılmışsa, çıkış ve yeniden başvuru seçeneklerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Türkiye'de konut sahibi olmak, kısa dönem ikamet izni başvurusu için kanunda öngörülen sebeplerden biridir. Ancak bu, iznin kendiliğinden verileceği anlamına gelmez. Başvuru diğer şartlar yönünden de değerlendirilir; ayrıca taşınmazın bulunduğu mahallenin yabancı ikametine kapatılmış olup olmadığı ve idarenin uygulamadaki ek koşulları dikkate alınmalıdır.
Ret kararı, kural olarak yeni bir başvuru yapılmasını engellemez. Ancak ret gerekçesi giderilmeden yapılan yeni başvurunun aynı sonucu doğurma ihtimali yüksektir. Gerekçe hukuka aykırı görünüyorsa, tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılması değerlendirilebilir. Hangi yolun uygun olduğu, kararın gerekçesine ve kişinin Türkiye'deki durumuna göre belirlenir.
İlgili konular