Göç Hukuku · Türkiye
Türk Vatandaşlığının Kazanılması
Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu uyarınca doğumla veya sonradan kazanılır. Sonradan kazanma yolları arasında Türkiye'de beş yıllık ikamete dayanan genel yol, Türk vatandaşıyla evlilik, istisnai yol ve yeniden kazanma bulunur. Her yolun şartları, belgeleri ve değerlendirme biçimi farklıdır. Biz, müvekkillerimizin durumuna uygun yolu belirliyor, başvuru dosyasını hazırlıyor ve süreci Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nezdinde takip ediyoruz.
Genel yoldan vatandaşlık (5901 m.11)
Genel yoldan Türk vatandaşlığı için yabancının, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olması gerekir. Bu süre içinde yurt dışında geçirilen süreler belirli sınırları aşmamalıdır; aksi hâlde ikametin kesintisizliği tartışmalı hâle gelebilir.
Kanunda ikamet şartının yanında başka şartlar da aranır:
- Ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak
- Türkiye'de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmek
- Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak
- İyi ahlak sahibi olmak
- Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek
- Kendisinin ve bakmakla yükümlü olduklarının geçimini sağlayacak gelir veya mesleğe sahip olmak ve milli güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir hâli bulunmamak
Evlilik yoluyla vatandaşlık (5901 m.16)
Türk vatandaşıyla evlilik, vatandaşlığı doğrudan kazandırmaz. Kanun, en az üç yıldan beri Türk vatandaşıyla evli olan ve evliliği devam eden yabancılara başvuru yoluyla vatandaşlık kazanma imkânı tanır.
Başvuru sahibinin aile birliği içinde yaşaması, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmaması ve milli güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir hâlinin bulunmaması gerekir. Evliliğin gerçekliği, idare tarafından yapılan araştırmalarla değerlendirilir.
Diğer kazanma yolları
Genel yol ve evlilik dışında da vatandaşlık kazanılabilir. Bu yolların şartları farklıdır ve bazıları idarenin takdirine bağlıdır.
- İstisnai yoldan kazanma: yatırım yapanlar ve kanunda sayılan diğer kişiler için, Cumhurbaşkanı kararıyla
- Evlat edinilme: ergin olmayan çocuklar bakımından, kanundaki şartlarla
- Yeniden kazanma: daha önce Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlıktan ayrılmış kişiler için
- Doğumla kazanma: anne veya babadan biri Türk vatandaşı olan çocuklar bakımından soy bağı esaslı
Başvuru ve değerlendirme süreci
Başvurular, Türkiye'de ikamet edilen yerin valiliğine bağlı il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılır; yurt dışında ise dış temsilcilikler aracılığıyla yapılabilir. Genel yoldan başvurularda, başvuru sahibinin şartları taşıyıp taşımadığı bir komisyon tarafından yapılan görüşmeyle de değerlendirilir.
Dosya, güvenlik araştırması ile birlikte Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenir. Kanuni şartların taşınması, vatandaşlığın kazanılması için kesin bir hak vermez; karar idarenin değerlendirmesine bağlıdır. Ret kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır.
SSS
Sık sorulan sorular
Türk Vatandaşlığı hakkında genel bilgiler. Kendi durumunuzu kişisel bir görüşmede gizlilik içinde değerlendiririz.
Türk hukuku, birden fazla vatandaşlığa genel olarak izin verir ve Türk vatandaşlığının kazanılması için önceki vatandaşlıktan çıkma şartı aranmaz. Ancak sahip olduğunuz diğer vatandaşlığın hukuku, başka bir ülke vatandaşlığının kazanılmasına farklı sonuçlar bağlayabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde diğer ülkenin vatandaşlık hukukunun da ayrıca incelenmesi gerekir.
Üç yıllık süre, Türk vatandaşıyla resmî evliliğin kurulduğu tarihten itibaren hesaplanır ve başvuru anında evliliğin devam ediyor olması gerekir. Yabancı ülkede yapılan evliliklerin Türkiye'deki nüfus kayıtlarına işlenmiş olması önemlidir. Evlilik yoluyla başvuruda, genel yolda aranan beş yıllık ikamet şartı aranmaz; ancak aile birliği ve diğer şartlar incelenir.
Vatandaşlık başvurusunun reddine ilişkin karar, idari bir işlemdir ve tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir. Ancak vatandaşlık kararlarında idarenin takdir yetkisi geniştir. Ret gerekçesinin bir eksiklikten mi yoksa takdire dayalı bir değerlendirmeden mi kaynaklandığı, dava ile yeni başvuru seçenekleri arasındaki tercihi belirler.
İlgili konular