Ticaret Hukuku · Uyuşmazlık & Tahsilat
Alacak Tahsili ve İcra
Ödenmeyen bir ticari alacak, işletmenin nakit akışını doğrudan etkiler. Türk hukukunda alacaklı, çoğu durumda önce dava açmak zorunda kalmadan icra takibi başlatabilir; ancak borçlunun itirazı, takibin seyrini ve izlenecek yolu belirler. Biz, Türk ve yabancı alacaklılar adına alacağın belgelerini değerlendiriyor, uygun takip yolunu seçiyor ve itiraz hâlinde gereken davaları yürütüyoruz. Bu sayfada 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'ndaki başlıca takip yollarını ve sınır ötesi tahsilatın temel çerçevesini açıklıyoruz.
İlamsız takip
Elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklı, İİK'daki genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatabilir. İcra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; itiraz takibi durdurur.
İtiraz edilmeyen takip kesinleşir ve alacaklı haciz talep edebilir. Faturalar, sözleşmeler, cari hesap ekstreleri ve yazışmalar, hem takip hem de olası itiraz aşamasında alacağın ispatı için önemlidir.
Kambiyo senetlerine dayalı takip
Çek, bono (emre muharrer senet) ve poliçeye dayanan alacaklar için İİK'da kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu öngörülmüştür. Bu yolda icra dairesi, senedin kambiyo senedi niteliğini taşıyıp taşımadığını takip başlangıcında inceler.
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet veya itirazda bulunabilir; itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Ödeme için verilen süre on gündür. Bu nedenle kambiyo takibi, genel ilamsız takibe göre daha hızlı sonuç verebilir.
İtirazdan sonra: itirazın iptali ve itirazın kaldırılması
Borçlu ilamsız takibe itiraz ederse alacaklının önünde iki yol vardır. Alacaklı, genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67); bu dava itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Alacak likit ise ve borçlunun itirazı haksız bulunursa, mahkeme borçlu aleyhine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmeder.
Alacak İİK m.68'de sayılan belgelere dayanıyorsa, alacaklı icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir. Bu yol daha hızlıdır ancak yalnızca kanunda sayılan belge türleriyle sınırlıdır.
- İmzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren belgeler
- Resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde verdikleri belgeler
- Kanunda sayılan diğer belge türleri (İİK m.68)
İhtiyati haciz ve sınır ötesi tahsilat
Vadesi gelmiş ve rehinle teminat altına alınmamış bir para alacağı için, İİK m.257 uyarınca borçlunun malvarlığı üzerinde ihtiyati haciz kararı istenebilir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise ihtiyati haciz yalnızca kanunda sayılan sınırlı hâllerde mümkündür. Mahkeme kural olarak teminat ister.
Yabancı bir mahkemeden alınmış kesinleşmiş bir kararın Türkiye'de icra edilebilmesi için, 5718 sayılı MÖHUK m.50 ve devamı uyarınca Türk mahkemelerinden tenfiz kararı alınması gerekir. Tenfiz için diğer şartların yanında, kararın verildiği devletle Türkiye arasında karşılıklılık bulunması aranır; bu şart her ülke için ayrıca incelenir. Türkiye'de alınan bir kararın yurt dışında icrası ise ilgili ülkenin hukukuna tabidir.
SSS
Sık sorulan sorular
Alacak Tahsili & İcra hakkında genel bilgiler. Kendi durumunuzu kişisel bir görüşmede gizlilik içinde değerlendiririz.
Kural olarak hayır. Alacaklı, elinde mahkeme kararı olmasa da ilamsız icra takibi başlatabilir. Arabuluculuk dava şartıdır, icra takibi için ön şart değildir. Ancak borçlu itiraz ederse takip durur ve alacaklının itirazın iptali davası açması veya şartları varsa itirazın kaldırılmasını istemesi gerekir. İtirazın iptali davası açılmadan önce, ticari para alacaklarında zorunlu arabuluculuk aşamasının da değerlendirilmesi gerekir.
İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. Alacak İİK m.68'de sayılan belgelerden birine dayanıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılması da istenebilir. Hangi yolun daha uygun olduğu, alacağın dayandığı belgelere ve borçlunun itiraz gerekçesine göre belirlenir.
Evet, Türk mahkemelerinden tenfiz kararı alınması şartıyla. MÖHUK'a göre tenfiz için yabancı kararın kesinleşmiş olması, karşılıklılık bulunması, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının savunma hakkına riayet edilmiş olması gibi şartlar aranır. Mahkeme uyuşmazlığın esasını yeniden incelemez.
İlgili konular