Ticaret Hukuku · Uyuşmazlık & Tahsilat
Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk
2019 yılından bu yana, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu aşama yalnızca bir usul engeli değil, uyuşmazlığı mahkemeye taşımadan çözmek için gerçek bir fırsattır. Biz, arabuluculuk görüşmelerine müvekkillerimizle birlikte hazırlanıyor, toplantılarda onları temsil ediyor ve varılan anlaşmanın hukuken sağlam ve icra edilebilir biçimde kayda geçirilmesine özen gösteriyoruz. Bu sayfada zorunlu ve gönüllü arabuluculuğun temel kurallarını özetliyoruz.
Dava şartı olarak arabuluculuk (TTK m.5/A)
TTK m.5/A uyarınca, TTK m.4'te ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu düzenleme 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren uygulanmaktadır.
Arabulucuya başvurmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Sürecin ayrıntıları 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nda (HUAK) düzenlenmiştir. Arabuluculuk bir dava şartıdır, icra takibi şartı değildir; alacaklı icra takibini doğrudan başlatabilir.
Süreç nasıl işler?
Başvuru, kural olarak karşı tarafın veya taraflardan birinin yerleşim yerindeki ya da uyuşmazlığa ilişkin davada yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir ve arabulucu tarafları toplantıya davet eder. Görüşmeler gizlidir; arabuluculuk sırasında yapılan teklifler ve beyanlar, sonradan açılacak davada kural olarak delil olarak kullanılamaz.
Kanun, ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk görüşmelerinin tamamlanması için belirli süreler öngörmüştür. Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, sonraki davada yargılama giderleri bakımından olumsuz sonuçlarla karşılaşabilir.
- Uyuşmazlığın ve talebin net biçimde tanımlanması
- Belgelerin ve hesapların önceden hazırlanması
- Müzakere sınırlarının ve alternatiflerin belirlenmesi
- Toplantılarda temsil ve teklif–karşı teklif sürecinin yönetimi
- Anlaşma metninin hukuki açıdan kontrol edilmesi
Anlaşma belgesi ve icra edilebilirlik
Taraflar anlaşırsa, anlaşma belgesi düzenlenir. HUAK m.18 uyarınca bu belgeye mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınabilir; şerh verilen anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ise kanun gereği icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.
Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve bu tutanak, açılacak davada arabuluculuk dava şartının yerine getirildiğini gösterir. Bu nedenle anlaşma metninin ödeme takvimi, temerrüt hâli ve feragat beyanları bakımından açık ve eksiksiz yazılması önemlidir.
Gönüllü arabuluculuk
Zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında kalan uyuşmazlıklarda da taraflar, üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda gönüllü olarak arabulucuya başvurabilir. Gönüllü arabuluculuk, dava sürerken de gündeme gelebilir. Uzun süreli ticari ilişkilerin korunması, gizlilik ve sürecin taraflarca belirlenmesi, bu yolun sık tercih edilen yönleridir.
SSS
Sık sorulan sorular
Zorunlu Arabuluculuk hakkında genel bilgiler. Kendi durumunuzu kişisel bir görüşmede gizlilik içinde değerlendiririz.
Hayır. TTK m.5/A, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerini kapsar. Örneğin bir hukuki durumun tespiti veya bir genel kurul kararının iptali gibi talepler bu kapsamda değildir. Bazı başka uyuşmazlıklar için ayrı kanunlarda da dava şartı arabuluculuk öngörülmüştür. Bu nedenle somut talebin kapsamda olup olmadığını dava stratejisi belirlenirken değerlendiriyoruz.
Evet. Arabulucuya başvurulmuş olması, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararı verilmesine engel değildir. Alacağın tehlikede olduğu durumlarda, arabuluculuk süreci başlatılırken geçici hukuki koruma talepleri de paralel olarak değerlendirilebilir. Dava öncesinde alınan ihtiyati haciz veya tedbir kararlarında, kanunda öngörülen süreler içinde arabulucuya başvurulması ve sonrasında dava açılması gerektiği unutulmamalıdır.
Evet. Türk mahkemelerinin görevli olduğu ve TTK m.5/A kapsamına giren bir uyuşmazlıkta yabancı şirketler de arabuluculuk sürecine taraf olur. Görüşmeler, tarafların ve arabulucunun uygun görmesi hâlinde uzaktan iletişim araçlarıyla da yürütülebilir. Yetkili temsil, vekâletname ve tercüme gibi konuların toplantılardan önce hazırlanması, sürecin aksamadan ilerlemesine yardımcı olur.
İlgili konular