Ticaret Hukuku · Uyuşmazlık & Tahsilat
Tahkim
Tahkim, ticari uyuşmazlıkların devlet mahkemeleri yerine tarafların seçtiği hakemler tarafından çözülmesini sağlar. Özellikle farklı ülkelerden tarafların yer aldığı sözleşmelerde, tarafsız bir forum, gizlilik ve kararın birçok ülkede tenfiz edilebilmesi bu yolu öne çıkarır. Biz, tahkim şartlarının hazırlanması ve gözden geçirilmesi, tahkim yargılamalarında temsil ile hakem kararlarının iptali ve tenfizi konularında müvekkillerimize hukuki destek veriyoruz. Bu sayfada Türk hukukunda tahkimin temel çerçevesini açıklıyoruz.
Ulusal ve milletlerarası tahkim
Türk hukukunda tahkim iki ayrı düzenlemeye tabidir. Yabancılık unsuru taşımayan ve yeri Türkiye olan tahkimler 6100 sayılı HMK'nın tahkime ilişkin hükümlerine tabidir. Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklara ise 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK) uygulanır; taraflar ya da hakem heyeti bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını seçtiğinde de MTK uygulanabilir.
Her uyuşmazlık tahkime elverişli değildir. Taşınmazlar üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile tarafların iradesine tabi olmayan işler tahkime konu olamaz.
Tahkim şartı ve kurumsal tahkim
Tahkim anlaşması yazılı olmalıdır ve sözleşmenin bir maddesi olarak ya da ayrı bir anlaşma şeklinde yapılabilir. Açık ve uygulanabilir bir tahkim şartı, ileride yetki tartışmalarını ve gereksiz ara uyuşmazlıkları önler. Tahkim anlaşması bulunan bir konuda devlet mahkemesinde dava açılırsa, karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir.
Taraflar, kurallarını ve yönetimini bir kurumun üstlendiği kurumsal tahkimi ya da ad hoc tahkimi seçebilir. Uygulamada sık tercih edilen kurumlar arasında İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC), Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) ve Londra Uluslararası Tahkim Divanı (LCIA) bulunur.
- Tahkim kurumu veya ad hoc tahkim tercihi
- Tahkim yeri (hukuki merkez)
- Hakem sayısı ve seçim yöntemi
- Tahkim dili
- Esasa uygulanacak hukuk
- Gerekiyorsa tahkim öncesi müzakere veya arabuluculuk aşaması
Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi
Türkiye, Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında 1958 tarihli New York Sözleşmesi'ne taraftır. Yurt dışında verilen bir hakem kararının Türkiye'de icra edilebilmesi için Türk mahkemelerinden tenfiz kararı alınması gerekir. Sözleşmenin uygulanmadığı hâllerde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümleri devreye girer.
Tenfiz yargılamasında mahkeme uyuşmazlığın esasını yeniden incelemez; Sözleşme ve kanunda sayılan sınırlı ret sebeplerinin bulunup bulunmadığını değerlendirir. Bu sebepler arasında geçerli bir tahkim anlaşmasının bulunmaması, savunma hakkının ihlali ve kamu düzenine aykırılık yer alır.
Hakem kararlarına karşı iptal davası
Türkiye'de verilen hakem kararlarına karşı başvurulabilecek tek yol, kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplere dayanan iptal davasıdır. İptal davası bir istinaf veya temyiz değildir; kararın esasen doğru olup olmadığı yeniden tartışılmaz. HMK ve MTK, iptal davasının görülebileceği mahkemeyi ve süreyi ayrı ayrı düzenler; süreler kısadır ve kararın tebliğinden itibaren işler.
SSS
Sık sorulan sorular
Tahkim hakkında genel bilgiler. Kendi durumunuzu kişisel bir görüşmede gizlilik içinde değerlendiririz.
Tahkim anlaşması bulunan bir uyuşmazlıkta devlet mahkemesinde dava açılırsa, davalı taraf tahkim itirazında bulunabilir. İtiraz yerinde görülürse dava usulden reddedilir. Tahkim itirazının süresinde ve usulüne uygun ileri sürülmesi önemlidir; aksi hâlde taraflar tahkim yolundan zımnen vazgeçmiş sayılabilir. Bu nedenle dava dilekçesi tebliğ edildiğinde tahkim şartının hemen değerlendirilmesini öneriyoruz.
Evet, Türk mahkemelerinden tenfiz kararı alınması kaydıyla. Hem Türkiye hem Birleşik Krallık 1958 New York Sözleşmesi'ne taraftır. Tenfiz başvurusunda hakem kararının ve tahkim anlaşmasının aslı veya onaylı örneği ile tercümeleri sunulur. Mahkeme, esası yeniden incelemeden yalnızca Sözleşme'de sayılan ret sebeplerini değerlendirir. Tenfizden sonra karar, Türk mahkemesi ilamı gibi icra edilebilir.
Seçim; tarafların uyrukları, işlemin büyüklüğü, tercih edilen tahkim yeri ve dili, kurum kurallarının sağladığı imkânlar ve yönetim ücretlerinin hesaplanma biçimi gibi etkenlere bağlıdır. Her kurumun kendine özgü kuralları ve hakem atama usulleri vardır. Biz, sözleşmenin niteliğine göre bu seçenekleri müvekkillerimizle birlikte değerlendiriyor ve kurumun önerdiği örnek tahkim şartını işlemin ihtiyaçlarına göre uyarlıyoruz.
İlgili konular